Galloways als ecosysteemingenieurs

In plaats van machines zet Natuurpunt in het Maldegemveld grote grazers in: Gallowayrunderen. Dit oud en van nature hoornloos ras kent zijn oorsprong in de provincie Galloway in het zuidwesten van Schotland. Het zijn dus robuuste Schotten die meer zijn dan alleen grazers; het zijn echte ecosysteemingenieurs. Door hun specifieke manier van eten (ze hebben geen boventanden en trekken vooral lange grassen met hun tong naar binnen) houden ze de dominante grassen in toom.

Maar hun impact gaat verder dan eten alleen. Door hun zware gewicht trappen ze de dichte moslaag kapot, waardoor er plekken met open bodem ontstaan. Deze ‘chaotische rommeligheid’ is essentieel voor insecten die van warmte houden en voor de kieming van lichtminnende planten. In het Maldegemveld grazen ongeveer twintig Galloways, verspreid over verschillende rasters rond het Spiegelaereven, de Drongengoedweg en de Langedreef, van augustus tot november. Specifiek worden de grazers ingezet in twee grote rasters met elk een tiental individuen. Enkel indien het niet te droog is en er dus voldoende drinkwater aanwezig is, worden ze ook in een klein raster gezet met drie tot vier grazers. Van de twee grote rasters bevindt zich één rond het Spiegelaereven en één langs de Drongengoedweg, het kleine raster bevindt zich langs de Langedreef.

Hightech in de heide: drones en GPS

Om te begrijpen hoe deze dieren het landschap precies beïnvloeden, gebruikt INBO geavanceerde technologie: enerzijds 3D-kaarten met drones en anderzijds GPS-halsbanden. Bij de 3D-kaarten wordt met behulp van fotogrammetrie dronefoto’s gemaakt waarbij elke pixel ook een hoogtemeting bevat. Zo wordt een driedimensionaal model van de vegetatie gecreëerd. Door de hoge resolutie kunnen we zelfs dierenpaadjes en individuele plantenpollen onderscheiden. Samen met bestaande beelden van Informatie Vlaanderen, die een maat geven voor de dichtheid van de begroeiing, zijn we in staat om de structuurvariatie van het hele gebied in beeld te brengen. Daarnaast zal het gebied ook nauwkeurig gekarteerd worden door het onderscheiden van de verschillende biotopen en door detailkartering van ecologisch waardevolle plantensoorten.

Omdat grazers niet overal even intensief grazen, dragen enkele runderen een GPS-halsband. Die meet elke dertig minuten hun exacte positie. Zo worden favoriete plekken ontdekt en kan de werkelijke graasdruk gekoppeld worden aan de veranderingen in de vegetatiestructuur. Deze halsbanden zijn speciaal ontworpen voor grote grazers, zijn uiterst licht en bezorgen de dieren absoluut geen last. De omgekeerde bladblazer De variatie in structuur die de runderen creëren, is de sleutel tot een rijke biodiversiteit. Om dit te bewijzen, doet het INBO gerichte steekproeven naar ongewervelden zoals wantsen, cicaden, mieren, slakken, vliegen, sprinkhanen, enzovoort. Hiervoor gebruiken ze een opvallend instrument: een omgekeerde bladblazer die de insecten voorzichtig opzuigt uit verschillende soorten begroeiing.