Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van onze activiteiten!
* verplicht veld

Keigatbos

ongeveer 80 ha bos, waarvan bijna 20 ha natuurgebied van Natuurpunt (Zomergem / Knesselare-Ursel)

 

Beschrijving 

Het Keigatbos vanuit de lucht (foto Ludo Goossens)Het Keigatbos ligt op de grens tussen Knesselare (in deelgemeente Ursel) en Zomergem (in deelgemeente Oostwinkel). Eén van onze natuurgebiedjes die binnen het Keigatbos liggen, een boscomplex van ongeveer 80 ha, noemen we ‘het Keigat’. Het is 8 ha groot en ligt op de grens van Ursel en Oostwinkel. Het bestaat uit een dennenbosje, een wei en akkers. Tot nu toe is de biodiversiteitswaarde van het Keigat eerder gering voor wat je meestal van een natuurgebied verwacht. Dat komt vooral omdat een belangrijk deel nog drie jaar in pacht is bij een landbouwer. Het bosje wordt al beheerd door Natuurpunt. Het is een naaldbos met een ondergroei van lijsterbes, vlier, sporkehout en hazelaar.

 

Andere natuurgebieden die we intussen aankochten in het Keigatboscomplex werden het Essenbos en het Eikenbos gedoopt.

 

We kunnen het grote Keigatbosgebied beschouwen als een uitloper van het Drongengoedgebied, maar het Keigatbos heeft toch een eigen karakter met schitterende dreven en grote loofbomen. Het bestaat momenteel uit een combinatie van grove dennenaanplanten met vooral bramen en pijpenstrootje in de ondergroei, aaneengesloten sparrenaanplanten en zure eikenbossen met nogal dikwijls Amerikaanse eik als dominante soort in de boomlaag. 

 

Historiek 

Beleef he Keigatbos! (foto Niels Vanvyve)

Wanneer we voor het Keigatbos teruggaan in de geschiedenis, stoten we steeds op ingrijpen van de mens. Dit was weliswaar niet altijd even succesvol. De naam Keigat verwijst naar een bosrijke plek en heuvelkam waar veel keien en stenen te vinden zijn. We kunnen tot rust komen aan het Veldkruis, omgeven door linden. De geschiedenis ervan gaat terug tot de 13de eeuw. Het was dan ook tussen de 10de eeuw en 13de eeuw dat een eerste poging werd ondernomen om het natuurlandschap naar cultuurlandschap om te zetten.

 

Het was een zeer onzekere periode, met onder andere woelige godsdienstoorlogen. Het is pas rond 1750, toen vele hoeves in puin lagen, dat men terug overging van veld naar bos. In eerste instantie plantte men vooral loofbomen, met daarna de overgang naar naaldbos. Nu nog heel erg herkenbaar zijn de dreven in dambordpatroon. In een laatste fase, rond 1855, ging dankzij betere landbouwtechnieken een deel van het bosgebied terug over naar akkerland. De meest marginale gronden werden nooit omgezet naar akkerland. De omzettingen van bos tot landbouwland gebeurde met behoud van de 18de eeuwse drevenpatroon. (zie ook het artikel in ons tijdschrift Natuur en landschap Meetjesland, ‘Het Landschap in het Meetjesland: de veldgebieden’, Chantal Martens, lentenummer 2010) 

 

2 december 2010 is voor Natuurpunt Zomergem een datum om te onthouden. Op dat moment kocht Natuurpunt een eerste deel in het Keigatbos. Voor dit project wordt trouwens nauw samengewerkt en overlegd met Natuurpunt Maldegem-Knesselare, aangezien het Keigatbos ook op het grondgebied van Knesselare ligt. In 2014 werd een ander groot deel aangekocht.

 

Meer geschiedenis over het Keigat (Sam De Decker, artikel in 'Natuur en landschap Meetjesland', jaargang 21 nr.2, zomer 2014)

Meer informatie over het Essenbos, nieuwe aankoop in 2014 in het Keigatbos (Marc Geens, artikel in 'Natuur en landschap Meetjesland', jaargang 22 nr.1, lente 2015)

Meer informatie over het Eikenbos, nieuwe aankoop in 2015 in het Keigatbos (Nikolaj Vanvyve en Marc Geens, artikel in 'Natuur en landschap Meetjesland', jaargang 22 nr.4, winter 2015

 

Beheer 

Landkaartje in het Keigatbos (foto Ludo Goossens)

Het Keigatbos is voor Natuurpunt Zomergem een belangrijke opdracht voor de komende jaren. Zo zal de vereniging op verschillende tijdstippen inventarisaties uitvoeren: het op naam brengen van muizen, vogels, insecten - noem maar op! Dit is noodzakelijk om het potentieel van het gebied beter te leren begrijpen. Zo kan bepaald worden waar men met het gebied naar toe wil.

 

In de vroege lente van 2013 werd in de weide van het natuurgebiedje Keigat een poel gegraven, op de plaats waar vroeger een drinkbron was. Ondertussen vonden salamanders, torren, schaatsrijders en waterplanten de weg naar de poel. Geregeld zie je sporen van ree, damhert en vos aan de oever.

 

Er werd ook een nieuwe omheining geplaatst op zowat 5 meter van de bosrand, om zo een natuurlijke overgang tussen de weide en het bos te bekomen. Voor de nieuwe afrastering kozen we voor gladde draad. Zo kunnen de reeën, die graag rusten in het bosje, zonder 'kleerscheuren' de wei in en gaan drinken aan de poel. Als de pacht op de weide afgelopen is (2017), zal ook de rest van de omheining vernieuwd worden.

 

hakhoutstoof voor de beheerwerken (foto: Natuurpunt Zomergem)Oude technieken terughalen

Aan de kant van de Veldkruisstraat staan redelijk wat eiken. Ze werden opgesnoeid, zo kan de boer wat dichter bij de draad maaien en zijn de bomen meer waard in stamkwaliteit. Tussen de wei en de Veldkruisstraat ligt een redelijk brede berm met een dubbele rij populieren die kaprijp zijn. Daar zullen eiken en/of lindes in de plaats komen. Er is ook een kastanje hakhoutstoof die in drie fasen wordt beheerd. Zo blijft er altijd beschutting voor de dieren, geven we de sleedoorn een kans om te overleven onder de overstaande populieren, en zo hebben wij steeds wat duurzaam hout. De palen zullen gebruikt worden om een oude metalen vangkraal te vervangen. Richting Gentweg hebben we aan het weiland ook nog een hakhoutbosje. Daar staat vooral es en berk. De hakhoutstoven zullen om de 7 jaar gekapt worden. Zo willen we een eeuwenoude traditie in ere herstellen en de houtkant telkens opnieuw laten verjongen.

 

De hakhouttechniek wordt sinds de middeleeuwen toegepast als een manier om altijd over geriefhout te beschikken. Bomen werden om de zoveel jaar laag bij de grond afgehakt, een soort knotboom dus maar dan tegen de grond. hakhoutstoof na de beheerwerken (foto: Natuurpunt Zomergem)Het hout werd gebruikt voor werktuigen en palen, als brandstof of voor een haag. Het kleine takhout werd tot ‘mutsers’ of ‘mutsaarden’ gebonden en daarmee werd de oven aangemaakt. Het andere hout ging in de kachel. Door die voortdurende verjonging van goed terugschietende soorten als eik, els, kastanje, hazelaar of wilg kunnen hakhoutstoven veel ouder worden dan opgaande bomen.

 

 

Eens het landbouwgebruik op de weide eindigt, zal het bestaande bos uitgebreid worden zodat het in verbinding staat met het andere bestaande bos ten zuiden van het bosperceel van Natuurpunt. De rest van de huidige maïsakker zal omgevormd worden naar grasland en samen met de andere percelen beheerd worden via begrazing. De runderen zouden voor een geleidelijke diversiteit in de vegetatie moeten zorgen.

 

Afhankelijk van de evolutie van het gebied zullen we onze plannen moeten bijsturen. Want onze grootste bekommernis is dat ook de volgende generaties van het Keigat kunnen genieten en dat onze beheerinspanningen dus niet voor niets zijn geweest.

 

De komende jaren zullen nog verschillende beheerdagen doorgaan. Vele handen maken het werk licht: steek gerust een handje toe!

 

 

bron artikel: Nikolaj Vanvyve, 'Natuur en landschap Meetjesland' jaargang 18 nr.1, lente 2011; Marc Geens en Michiel Degrande, jaargang 21 nr.2, zomer 2014

 

Meer lezen?

Een stukje geschiedenis: Over het nut van hakhout vroeger en hakhoutbeheer nu (poster verschenen in de reeks 'Meetjeslandschap vroeger en nu', 2016-2017)

 

Praktisch

  • Ligging: op de grens met Ursel (Knesselare) en Oostwinkel (Zomergem)
  • Bereikbaarheid: vanop de Eekloseweg (N499) naar de Veldkruisstraat, Diepenbeek, Keigatstraat
  • Parking: beperkt
  • Fietsen:
    - je doorkruist het Keigatbos via knooppunt 70-66-52-53 en 52-61 van het Fietsnetwerk Meetjesland 2013.
    - Drongengoedroute (44 km), verkrijgbaar bij Toerisme Meetjesland
  • Wandelen:
    - op de wandelpaden
    - Keigatbosroute (10 km), verkrijgbaar bij Toerisme Meetjesland
    - wandelingen op aanvraag bij Natuurpunt Zomergem

  

Steun het Keigatbos 

Dankzij jouw steun kan dit natuurgebied verder ontwikkeld en beschermd worden. Je krijgt een fiscaal attest vanaf een bedrag van 40 euro, waarmee je tot 40% van het bedrag kan terugkrijgen via je belastingen. Overschrijven kan op rekeningnummer BE56 2930 2120 7588 (BIC: GEBABEBB) van Natuurpunt Beheer, Coxiestraat 11, 2800 Mechelen, met vermelding van ‘projectnr. 6684 Keigatbos’.

 

Contact 

Wil je op de hoogte blijven van activiteiten en werkdagen in het Keigatbos?

 

Natuurpunt Zomergem
Marc Geens (administratie)

Michiel De Grande (veldcoördinator)
09 377 06 00
goedele.michiel[at]telenet.be

 

Op stap met een natuurgids 

Wil je dit gebied verkennen met een ervaren natuurgids? Boek met je vereniging, school of vrienden persoonlijke begeleiding op maat, aangepast aan het tempo en de interesses van de groep. Een standaardboeking kost 40 euro.

 

Natuurgidsenwerking Meetjesland
Natuurpunt en Partners Meetjesland
stationsgebouw
K. Astridplein 1
9900 Eeklo
09 377 93 00
info[at]NPMeetjesland.be

 

Lees meer over onze natuurgidsenwerking

 

 

Locatie: 
Javascript is required to view this map.